Opinie: volgens Belgische pijnspecialisten is cannabis gevaarlijk en geen wondermiddel tegen pijn, maar wat zegt de wetenschap?

Afgelopen week waarschuwden verschillende pijnspecialisten in ons land dat cannabis vooralsnog geen wondermiddel is tegen pijn. Volgens hen zijn er onvoldoende bewijzen dat medicinale cannabis effectief werkt.
Total
136
Shares

“Medicinale cannabis is vooralsnog geen wondermiddel voor pijnbestrijding. Hoewel in de media vaak het tegendeel gesuggereerd wordt, bestaat hiervoor absoluut niet voldoende wetenschappelijke onderbouwing,” zegt dokter Koen Van Boxem, voorzitter van VAVP [1].

Daarbovenop zou cannabis ook nog eens het risico verhogen op psychoses, suïcidaal gedrag en een hardnekkige verslaving.

Stuk voor stuk zijn dit zware claims die op geen enkele manier wetenschappelijk onderbouwd kunnen worden, net terwijl deze pijnspecialisten stellen dat er onvoldoende aanwijzingen zijn dat medicinale cannabis zou helpen bij het behandelen van pijn. De pot verwijt de ketel…

Cliff Ophalvens

Hebben we nood aan meer en beter onderzoek over de medicinale eigenschappen van cannabis? Absoluut! Maar laten we een constructief gesprek voeren en kijken op welke manier cannabis een meerwaarde kan betekenen voor onze maatschappij. We blijven al jaren ter plaatse trappelen en steeds dezelfde – reeds achterhaalde – cannabis mythes herhalen, terwijl andere landen – zoals Luxemburg, Canada en de Verenigde Staten – cannabis met open armen ontvangen.

Patiënten in ons land hebben nood aan artsen en politici die hun nek durven uitsteken en tegen de stroom in durven zwemmen. Brengers van slecht nieuws die patiënten hun handje vasthouden en wijzen op alle mogelijke gevaren, dragen helemaal niets bij aan de soms onmenselijke omstandigheden waarin vele pijnpatiënten zich bevinden. Als we diezelfde lijn zouden doortrekken naar pijnstillers, dan moeten we alle opioïden in ons land meteen verbieden.

Cliff Ophalvens

Psychoses

De artsen waarschuwden ook voor de risico’s op verslaving en psychoses, maar daar zijn tot nu toe geen harde bewijzen voor. Wél bestaat er een correlatie tussen cannabis gebruik en psychoses, maar geen enkele studie heeft een oorzakelijk verband tussen de twee kunnen aantonen. In mensentaal wilt dit zeggen dat bij iemand die voor de eerste keer cannabis gebruikt en lijdt aan schizofrenie – waarbij de kans bestaat dat die persoon dit zelf nog niet weet – een psychose uitgelokt kan worden, net zoals overmatig koffie gebruik psychoses kan uitlokken. Maar cannabis is in geen enkel geval de oorzaak van schizofrenie.

Tijdens de jaren zestig steeg het cannabis gebruik in Groot-Brittannië met 20 procent, maar men kon geen gelijkaardige trend vaststellen in het aantal diagnoses van schizofreniepatiënten. In Europa zien we dat er in landen met een hoog cannabisgebruik – zoals IJsland, Tsjechië, Italië en Spanje – niet meer schizofreniepatiënten zijn dan in landen met een laag cannabisgebruik – zoals Zweden, Hongarije en Griekenland. Wereldwijd geldt namelijk hetzelfde: grootverbruikers zoals Canada en de Verenigde Staten hebben niet meer schizofreniepatiënten dan landen waar cannabis nauwelijks gebruikt wordt [2].

Invloed van cannabis op opioïden gebruik?

Deze week kwam ook het idee dat de legalisering van cannabis een rol speelt bij het verminderen van het gebruik en misbruik van opioïden onder vuur te liggen nadat een nieuw gepubliceerd artikel in het tijdschrift ‘PLoS ONE’ deze bevindingen niet konden repliceren.

Beide studies gebruikten een vergelijkbare methodologie. Onderzoekers evalueerden of de legalisering van medicinale cannabis in verband kon gebracht worden met een veranderingen in het aantal sterftegevallen die gerelateerd zijn aan opioïde gebruik. De eerste studie, die in 2014 gepubliceerd werd in het “Journal of the American Medical Association”, rapporteerde dat het aantal sterfgevallen die veroorzaakt werden door opioïde overdosissen aanzienlijk daalde in de jaren na de legalisering van cannabis. In de meest recente publicatie wordt echter geschreven dat dit in de loop van de tijd het omgekeerde effect gehad heeft. De auteurs slaagden er ook niet in om een gelijkaardige daling vast te stellen van overlijdens die veroorzaakt werden door het gebruik van opioïden in staten waar medicinale cannabis pas recent gelegaliseerd werd.

Hoe verklaren we deze uiteenlopende resultaten?

Eén factor heeft waarschijnlijk te maken met de verschillende inclusiecriteria die in de twee studies worden gebruikt. Terwijl het document dat gepubliceerd werd in 2014 uitsluitend trends beoordeelde in staten mét toegang tot medicinale cannabis, deden de onderzoekers die hun bevindingen publiceerden in ‘PLoS ONE’ dat niet. In plaats daarvan categoriseerden zij ook verschillende staten die geen wetgeving hebben rond medicinale cannabis – zoals rechtsgebieden waar sommige patiënten CBD producten kunnen kopen op de zwarte markt en vrijgesteld worden van strafrechtelijke vervolging – als “staten met medicinale cannabis”.

Ook werden staten opgenomen in het onderzoek waar er reeds een wetgeving bestaat rond medicinale cannabis, maar nog geen gereguleerde cannabisproductie of -verkoop hebben opgezet. Het zal je niet verbazen dat deze staten, die slechts een beperkte of in sommige gevallen zelfs geen enkele toegang hebben tot medicinale cannabis, geen enkele statistisch significante trend doorgemaakt hebben.

Cannabis als substitutie voor opioïden?

Maar voordat we conclusies trekken op basis van de bevindingen van om het even welke studie, is het belangrijk om te erkennen dat er nog tientallen andere peer-reviewed studies over dit onderwerp bestaan. De meeste literatuur, maar niet alle, ondersteunt de theorie dat cannabis een goede substitutie is voor opioïden.

Belangrijker nog, is dat longitudinale studies die de gebruikspatronen van opioïden gebruikers in specifieke patiëntenpopulaties evalueren, duidelijk en consistent bewijs leveren van dit fenomeen. In tegenstelling tot observationele en op de bevolking gebaseerde studies (zoals de hierboven samengevatte studies) – welke alleen proberen vast te stellen of er een verband bestaat tussen de legalisering van medicinale cannabis en de trends in het gebruik van opioïden in de algemene bevolking – beoordeelt deze data expliciet de relaties van individuele patiënten met opioïden, nadat ze zich hebben geregistreerd bij door de overheid georganiseerd programma’s die toegang bieden tot medicinale cannabis.

In vrijwel alle gevallen concluderen deze studies dat patiënten bij wie chronische pijn of andere slopende aandoeningen vastgesteld werden, hun gebruik van opioïden meestal verminderen of in sommige gevallen zelfs volledig stoppen na de legalisatie van medicinale cannabis. De resultaten van deze studies laten zien dat het gebruik van opioïden door patiënten met chronische pijn en andere slopende condities gewoonlijk afneemt of in sommige gevallen zelfs helemaal stopt.

Onderzoekers die in de mei editie van 2019 van het tijdschrift Annals of Pharmacotherapy een artikel publiceerden, evalueerden bijvoorbeeld het gebruik van opioïden bij 77 patiënten die lijden aan ernstige pijn en zich onlangs hebben ingeschreven in het ‘Minnesota Medical Cannabis Program’. Daarbij rapporteerde men “een statistisch significante afname van MME (milligram morfine equivalenten) van de baseline ten opzichte van drie en zes maanden”.

Een studie uit 2018 over de trends in het gebruik van voorgeschreven geneesmiddelen bij patiënten die ingeschreven waren voor het programma van medicinale cannabis in de staat New York leverde vergelijkbare resultaten op. Gemiddeld daalden na inschrijving de maandelijkse kosten voor pijnstillers met 32 procent, voornamelijk als gevolg van een vermindering van het gebruik van opioïden en fentanylpatches.

“Na drie maanden behandeling verbeterde medicinale cannabis de kwaliteit van leven, verminderde de pijn en het gebruik van opioïden en leidde tot een kostenbesparingen

Deze conclusies zijn niet uitzonderlijk. Een studie van 244 door de staat geregistreerde chronische pijnpatiënten die ingeschreven waren voor Michigan’s medicinale cannabisprogramma, stelde vast dat onder 244 geregistreerde chronische pijnpatiënten: “Het gebruik van medicinale cannabis geassocieerd werd met een daling van 64 procent in het gebruik van opioïden, een daling van het aantal bijwerkingen van deze medicijnen en een verbeterde kwaliteit van leven. Deze studie suggereert dat veel CP [chronische pijn]-patiënten in wezen opioïden (en andere medicijnen voor CP-behandeling) vervangen door medicinale cannabis”.

Andere data van meer dan 2.000 patiënten met chronische pijn in Minnesota toonde aan dat 63 procent van de patiënten die opioïden gebruikten op het moment van hun deelname aan hetzelfde programma “in staat waren om hun gebruik van opioïden te verminderen of volledig te elimineren na zes maanden”.

Nog een andere studie, dit keer met een evaluatie van de gebruikspatronen van het voorgeschreven medicijngebruik van patiënten die zich hadden ingeschreven voor het programma van medicinale cannabis van Illinois, toonde iets gelijkaardigs :

“De resultaten tonen aan dat medicinale cannabis benut wordt om het gebruik van voorgeschreven medicatie te verminderen.

Deze bevindingen sluiten aan bij eerder onderzoek waaruit blijkt dat cannabis als alternatief voor reguliere pijnmedicatie gebruikt wordt vanwege de bezorgdheid over verslaving en de mogelijke bijwerkingen die bij deze medicijnen komen kijken, maar ook als aanvulling om de bijwerkingen van de voorgeschreven pijnmedicatie te onderdrukken.”

Misschien wel het meest opvallend was een studie uit 2017, die in het magazine ‘PLoS ONE’ gepubliceerd werd, die de gebruikspatronen vergeleek van pijnpatiënten in New Mexico én toegang hadden tot medicinale cannabis tegenover patiënten die reguliere pijnmedicatie gebruikten. Vergeleken met gebruikers van opioïden en over een tijdspanne van 21 maanden, was de kans groter dat gebruikers van medicinale cannabis “de dagelijkse dosering van opioïden tussen het begin en het einde van de proefperiode zouden kunnen verminderen (83,8 procent tegenover 44,8 procent) of helemaal zouden kunnen stopzetten (40,5 procent tegenover 3,4 procent)”.

Het zou natuurlijk kort door de bocht zijn om ervan uit te gaan dat de legalisatie van cannabis een soort “silver bullet” is in strijd tegen opioïdenmisbruik. Maar we mogen de effecten die cannabis heeft op het gebruik van opioïden zeker niet negeren, het kan een volwaardig alternatief zijn voor heel wat pijnpatiënten in ons land die nu volledig aangewezen zijn op gevaarlijke pijnmedicatie.

Geraadpleegde bronnen:
  1. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/06/13/pijnpecialist-medicinale-cannabis-is-vooralsnog-geen-wondermid/
  2. https://www.voc-nederland.org/2019/03/mario-zwart-over-the-lancet-studie-cannabis-psychose-en-zonnebrillen/
  3. https://thehill.com/opinion/healthcare/448154-clarifying-some-of-the-mixed-messages-surrounding-cannabis-and-opioids

Total
136
Shares

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Elke week bundelen we alle nieuwtjes voor jou samen in één handige nieuwsbrief.

Dit vind je misschien ook leuk

Brugge heeft zijn eerste cannabiswinkel: ‘Veni Vici’

Na eerder al Gent en Roeselare heeft nu ook Brugge met ‘Veni Vici’ zijn eerste CBD-winkel, waar legale cannabis verkocht wordt. En wel in de drukke Noordzandstraat. “Ik heb voor alle zekerheid de toelating gevraagd van burgemeester De fauw. Alles is in orde en legaal”, zegt uitbater Gunther Van Den Brande.
Lees verder